ابراهيم عاملي ( موثق )
6
تفسير عاملي ( فارسي )
اين آيه « وَإِنَّ يَوْماً عِنْدَ رَبِّكَ كَأَلْفِ سَنَةٍ مِمَّا تَعُدُّونَ » يعنى در عالم خداوند هر روز برابر با هزار سال شما است . و بعضى گفتهاند : مقصود همين روزهاى دنيا است ، و اين معنى مناسبتر است ، چون ميفهماند اين مقدار اجسام با اين عظمت در چنين مدّت كوتاه درست شده است نشانه ى كمال قدرت است ، و جهت ذكر مدّت با قدرت ايجاد در كمتر از لحظه براى راهنمائى و پند است در انجام كارها با فرصت و مهلت . صفى عليشاه در آغاز تفسير منظوم خود براى توضيح بسم اللَّه گفته است : ذات بارى هستى مطلق بود اسم وصف از ذات او مشتقّ بود هستى مطلق بود ذات الأحد اندران هستى نگنجد وصف و حد مطلق از شرطست و پاك از چند و چون وز شئون شرط بيشرطى برون نيست او را هيچ شرطى در وجود نك بهستى همچنان باشد كه بود هستى ديگر كه ظلّ ذات او است در تجلَّى اوّلين آيات او است موج او باشد ، از درياى ذات شد مسمّى او باسماء و صفات نفس و افلاك و عناصر روح و جسم جمله شد موجود بر هر رسم و اسم شمس رحمانيتش افكند ظلّ هر وجودى شد بحدّى مستقلّ معنى رحمان على العرش استوى اين بود گر دارى از معنى نوا خلق اشيا جمله در شش روز كرد روز خلق از شش جهت فيروز كرد گر تو را گويد كس از وسواس و شكّ روز و شب باشد ز مقدار فلك اندر آن حضرت نه شب بود و نه روز بد بهار بىخريف و بىتموز پس مراد از خلقت شش روز چيست كاندر آنجا شب نباشد روز نيست گو مراد از ستّه باشد شش مقام كاندران شش رتبه شد خلقت تمام رتبه ى اوّل شد اسماء و صفات ثانى اعيان تمام ممكنات سيّمين جبروت و رابع در فتوح هست ملكوت ار بتن دارى تو روح رتبه ى پنجم مثال آمد باسم در ششم ملك شهود اعنى كه جسم نيشابورى : يعنى آفريد آسمان روح و روان شما را و زمين نفس و جانتان را از شش دسته موجودات كه روح و قلب و عقل و نفس حيوانى و نباتى و صورت معدنى باشد